Thị trường kim loại quý luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm lớn từ giới đầu tư và công chúng. Đặc biệt, sự chênh lệch đáng kể giữa giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới đã trở thành một vấn đề nóng, đặt ra nhiều câu hỏi về cơ chế vận hành và quản lý. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này, cũng như các nỗ lực nhằm bình ổn thị trường.
Nguồn gốc sự chênh lệch: Vì sao giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới?
Sự chênh lệch giữa giá vàng miếng SJC trong nước và giá vàng thế giới quy đổi là một thực tế đã tồn tại từ lâu, nhưng đặc biệt trở nên rõ rệt trong những giai đoạn thị trường biến động. Theo báo cáo từ Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Thị Hồng, năm 2024, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường quản lý thị trường vàng, xử lý tình trạng chênh lệch ở mức cao giữa giá vàng miếng trong nước và vàng quốc tế.
Các biện pháp bao gồm việc cung ứng vàng miếng ra thị trường thông qua đấu thầu bán vàng miếng và bán vàng miếng trực tiếp, từ đó thu hẹp đáng kể chênh lệch giá vàng giữa giá vàng miếng SJC trong nước và giá vàng thế giới. Đồng thời, NHNN đã phối hợp với các bộ, ngành chức năng thanh tra hoạt động kinh doanh vàng của một số đơn vị, doanh nghiệp để chấn chỉnh. Kết quả ban đầu cho thấy, đến cuối năm 2024, mức chênh lệch đã được kiểm soát và duy trì ở biên độ phù hợp, từ khoảng 25% tại thời điểm cao nhất xuống còn khoảng 3-5 triệu đồng/lượng (tương đương khoảng 5-7%). Tuy nhiên, đầu năm 2025, chênh lệch này lại có xu hướng gia tăng, lên đến khoảng 14,48 triệu đồng/lượng vào ngày 23/4, tương đương khoảng 13,62%.
Thống đốc Nguyễn Thị Hồng lý giải vì sao giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới
Yếu tố toàn cầu và chính sách tiền tệ ảnh hưởng giá vàng
Giá vàng trên thị trường quốc tế liên tục phá vỡ các mức kỷ lục trong những tháng đầu năm 2025, kéo theo sự tăng trưởng của giá vàng trong nước. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tình hình bất ổn chính trị và xung đột quân sự leo thang trên phạm vi toàn cầu, điển hình là xung đột Nga – Ukraine kéo dài. Những bất ổn này thường thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn vào vàng.
Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư lớn trên thế giới cũng đẩy mạnh mua vào vàng để bổ sung dự trữ ngoại hối, tạo áp lực tăng giá cho kim loại quý. Các chính sách thương mại khó lường, như việc cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố mức thuế đối ứng cao với các quốc gia, cũng tác động tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư và tăng trưởng kinh tế thế giới, khiến dòng tiền có xu hướng dịch chuyển vào vàng như một kênh đầu tư an toàn. Lộ trình chính sách tiền tệ khó lường của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và các cú sốc giá cả hàng hóa tiềm ẩn cũng góp phần làm tăng kỳ vọng về sự tăng giá của vàng.
Tác động từ cơ chế quản lý và tâm lý đầu cơ nội địa
Mặc dù giá vàng thế giới là yếu tố cơ bản, nhưng chính sách quản lý và tâm lý thị trường nội địa đóng vai trò quan trọng trong việc định hình giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới. Theo Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, một trong những nguyên nhân khiến giá vàng miếng SJC trong nước tăng nhanh hơn và duy trì chênh lệch cao so với giá thế giới từ đầu tháng 4-2025 là do tâm lý kỳ vọng. Các nhà đầu tư dự đoán giá vàng thế giới sẽ tiếp tục tăng trong bối cảnh các chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Trump có thể tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu.
Nguồn cung vàng miếng trên thị trường nội địa chưa được tăng thêm từ đầu năm 2025 đến nay cũng là một yếu tố quan trọng. Kể từ khi Ngân hàng Nhà nước không còn phải can thiệp thị trường do thị trường ngoại hối và thị trường vàng tương đối ổn định, nguồn cung này đã trở nên hạn chế. Ngoài ra, không thể loại trừ khả năng một số doanh nghiệp, cá nhân đã lợi dụng tình hình biến động của thị trường để đầu cơ, thổi giá và trục lợi, làm trầm trọng thêm mức chênh lệch.
Vai trò của Ngân hàng Nhà nước trong điều tiết thị trường vàng
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã và đang tích cực thực hiện các giải pháp nhằm ổn định thị trường vàng và thu hẹp chênh lệch giá vàng. Cụ thể, việc tổ chức đấu thầu bán vàng miếng và bán trực tiếp là những động thái can thiệp mạnh mẽ để tăng nguồn cung, đáp ứng một phần nhu cầu thị trường. Những giải pháp này đã bước đầu phát huy hiệu quả, giúp kiềm chế đà tăng của giá vàng và giảm bớt sự chênh lệch trong các giai đoạn nhất định.
Đồng thời, NHNN cũng tăng cường phối hợp với các bộ, ngành liên quan để thanh tra, kiểm tra hoạt động kinh doanh vàng. Điều này nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đầu cơ, thao túng thị trường. Mặc dù giá vàng trong nước có những biến động lớn, nhưng theo đánh giá ban đầu, những biến động này chưa ảnh hưởng trực tiếp đến việc điều hành chính sách tiền tệ và ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam.
Biến động thị trường vàng Việt Nam và chênh lệch với giá thế giới
Hướng tới ổn định bền vững: Cần giải pháp đồng bộ
Thị trường vàng Việt Nam vẫn chưa thực sự ổn định bền vững, vẫn chịu tác động mạnh bởi yếu tố tâm lý, kỳ vọng và tiềm ẩn rủi ro có thể ảnh hưởng đến thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để đạt được sự ổn định lâu dài, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và địa phương theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng.
Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục làm tốt công tác truyền thông, cung cấp thông tin kịp thời về chủ trương, giải pháp và chính sách quản lý thị trường vàng để ổn định tâm lý. Đặc biệt, việc khẩn trương xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012 theo trình tự rút gọn là cực kỳ quan trọng. Song song đó, việc tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh vàng, các cửa hàng, đại lý phân phối và mua bán vàng miếng, cùng với các chủ thể khác tham gia thị trường, sẽ giúp kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các sơ hở, bất cập và vi phạm. Những hành động này là cần thiết để đảm bảo sự minh bạch và công bằng, góp phần giảm thiểu nguyên nhân vì sao giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới.
FAQ: Giải đáp thắc mắc về giá vàng Việt Nam
Tại sao giá vàng SJC ở Việt Nam lại cao hơn giá vàng thế giới?
Giá vàng SJC cao hơn thế giới do nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm nguồn cung hạn chế của vàng SJC theo Nghị định 24/2012, tâm lý đầu cơ và kỳ vọng giá tăng của nhà đầu tư nội địa, cùng với những bất ổn địa chính trị và kinh tế toàn cầu khiến nhu cầu trú ẩn vào vàng tăng cao.
Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng tác động thế nào?
Nghị định 24/2012 đã đưa SJC trở thành thương hiệu vàng miếng quốc gia, hạn chế việc sản xuất và nhập khẩu vàng miếng. Điều này tạo ra sự khan hiếm nguồn cung vàng SJC trên thị trường, từ đó góp phần đẩy giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới và duy trì mức chênh lệch.
Ngân hàng Nhà nước đã làm gì để bình ổn thị trường vàng?
NHNN đã triển khai các biện pháp như đấu thầu bán vàng miếng, bán vàng miếng trực tiếp cho các ngân hàng thương mại và tăng cường thanh tra, kiểm tra các hoạt động kinh doanh vàng. Những động thái này nhằm tăng nguồn cung và xử lý các hành vi đầu cơ, góp phần thu hẹp chênh lệch giá vàng.
Các yếu tố quốc tế nào ảnh hưởng đến giá vàng tại Việt Nam?
Các yếu tố quốc tế bao gồm xung đột địa chính trị (như Nga-Ukraine), chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn (như FED), động thái mua vàng của các ngân hàng trung ương để dự trữ ngoại hối, và các chính sách thương mại toàn cầu. Những yếu tố này tạo ra tâm lý bất ổn, thúc đẩy nhu cầu đầu tư vào vàng như kênh trú ẩn an toàn, ảnh hưởng đến cả giá vàng thế giới và giá vàng Việt Nam.
Người dân có nên mua vàng SJC khi chênh lệch cao không?
Việc mua vàng SJC khi chênh lệch cao tiềm ẩn rủi ro lớn cho nhà đầu tư. Khi chênh lệch quá lớn, khả năng sinh lời bị thu hẹp hoặc thậm chí có thể thua lỗ nếu giá vàng thế giới ổn định hoặc giảm, trong khi giá vàng trong nước không giữ được mức cao. Bartra Wealth Advisors Việt Nam khuyến nghị nhà đầu tư nên cân nhắc kỹ lưỡng và tìm hiểu thông tin trước khi đưa ra quyết định đầu tư.
NHNN có kế hoạch gì để giải quyết dứt điểm tình trạng chênh lệch giá vàng?
NHNN đang khẩn trương xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012 theo trình tự rút gọn. Đồng thời, NHNN tiếp tục tăng cường công tác truyền thông, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên thị trường nhằm ổn định thị trường vàng một cách bền vững.
Chênh lệch giá vàng SJC có ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô không?
Hiện tại, theo đánh giá của Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, những biến động và chênh lệch giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới chưa tác động trực tiếp đến việc điều hành chính sách tiền tệ và ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài và leo thang, nó có thể gây ra những rủi ro nhất định cho thị trường ngoại hối và tâm lý chung của nền kinh tế.
Việc hiểu rõ vì sao giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới là rất quan trọng để đưa ra các quyết định đầu tư thông minh và có trách nhiệm. Bartra Wealth Advisors Việt Nam luôn đồng hành cùng quý vị trong việc cập nhật thông tin và kiến thức thị trường.